Święty Donald to szkocki świecki, który żył na przełomie VII i VIII wieku w Angus, na ziemiach nazwanych później Ogilvy. Wdowiec i ojciec dziewięciu córek, uczynił swój dom małą wspólnotą modlitwy i stanął na jej czele. Zmarł podobno około 716 roku. Jego córki pozostały w szkockiej pamięci jako „Dziewięć Dziewic”. Jego wspomnienie przypada 15 lipca.
Kim był święty Donald?
Donald należał do wczesnośredniowiecznej Szkocji, w której chrześcijaństwo, niesione przez mnichów z Irlandii i z Iony, stopniowo zakorzeniało się wśród Piktów. Nie mamy żadnego dawnego żywotu Donalda. To, co wiemy, pochodzi z krótkiej tradycji hagiograficznej, przejętej przez zbiory żywotów świętych: opowiada ona o ojcu rodziny, który po śmierci żony postanowił prowadzić razem z córkami życie konsekrowane. Szczegółów jest niewiele i trzeba je przyjmować ostrożnie. Ta tradycja kreśli jednak ujmującą postać: człowieka żonatego, potem wdowca, który odkrywa, że jego dom może stać się miejscem modlitwy.
Ojciec rodziny, który został przewodnikiem duchowym
Tradycja przekazuje, że żona Donalda, umierając, powierzyła mu ich dziewięć córek i poprosiła, by każdej znalazł dobrego męża. Dziewczęta miały jednak inne pragnienie: wszystkie chciały zostać zakonnicami. Donald nie tylko się temu nie sprzeciwił, ale się ucieszył. Widział w tym wyborze sposób, w jaki jego dzieci mogły całkowicie oddać się Chrystusowi.
Zamiast wysyłać je daleko, przemienił swój duży dom w klasztor i został przełożonym małej wspólnoty, którego opowieści nazywają jej „opatem”. Dzień dzielono tam między pracę na roli i modlitwę. Według tradycji rodzina modliła się przez dużą część dnia i nocy i spożywała tylko jeden, bardzo skromny posiłek dziennie. To życie przypomina pierwsze celtyckie wspólnoty monastyczne, w których ubóstwo, praca rąk i chwała Boga szły w parze.
Dziewięć Dziewic z Abernethy
Po śmierci Donalda, około 716 roku, jego córki opuściły rodzinny dom i wstąpiły do klasztoru w Abernethy. Według tradycji klasztor ten zapoczątkowała święta Brygida Irlandzka, a założyła ksieni Darlugdach. Dziewięć sióstr było tam znanych jako „Dziewięć Dziewic”. Z czasem poświęcono im wiele kościołów parafialnych w Szkocji. Ta pamięć o córkach zapewne pomogła zachować żywą pamięć o ich ojcu.
Kult i ikonografia
Wspomnienie świętego Donalda przypada 15 lipca. Jego kult pozostał skromny i lokalny, związany ze Szkocją i z pamięcią o Dziewięciu Dziewicach. Figuruje w katolickich zbiorach żywotów świętych, a czczą go także wspólnoty prawosławne w Wielkiej Brytanii. Nie znamy jego dawnej, dobrze ustalonej ikonografii ani zidentyfikowanych relikwii. Źródła nie pozwalają też wskazać dokładnego miejsca jego domu ani grobu: lepiej to przyznać, niż coś wymyślać.

Czego uczy nas święty Donald?
Święty Donald pokazuje, że rodzina może stać się szkołą świętości. Jako wdowiec mógł przede wszystkim starać się dobrze wydać córki za mąż, jak prosiła go żona. Potrafił jednak wysłuchać ich pragnienia i towarzyszyć mu, zamiast narzucać własne plany. Przemienił swój dom w miejsce modlitwy, nie porzucając ani swojej ziemi, ani pracy. Można się do niego modlić za ojców rodzin, za wdowców, za rodziców, których dzieci odkrywają powołanie, i za wszystkie rodziny, które chcą zrobić miejsce dla Boga w samym sercu swojego życia.
Gdzie modlić się do świętego Donalda?
- Angus (Szkocja): region, w którym według tradycji żył.
- Abernethy (Perth and Kinross, Szkocja): miejsce dawnego klasztoru, do którego po jego śmierci wstąpiły córki.
- W domu: skoro święty Donald uczynił swój dom miejscem modlitwy, naturalnie jest modlić się do niego razem z rodziną, w domowym kąciku modlitwy.
Zobacz także
- Święty Kolumba z Iony, wielki misjonarz Szkocji.
- Święty Ninian, jeden z pierwszych ewangelizatorów Szkocji.
- Święty Kentigern z Glasgow, inny święty z wczesnośredniowiecznej Szkocji.
- Święta Małgorzata Szkocka, królowa i matka rodziny.