Święty Atanazy I z Neapolu to biskup Neapolu z IX wieku. Syn księcia Neapolu, kierował Kościołem swojego miasta od 850 do 872 roku, troszczył się o ubogich i jeńców, a potem popadł w konflikt z własnym bratankiem, księciem Sergiuszem II, sprzymierzeńcem Saracenów. Uwięziony, a następnie wygnany, zmarł w Veroli 15 lipca 872 roku. Jest jednym z patronów Neapolu, a jego wspomnienie przypada 15 lipca.
Kim był święty Atanazy z Neapolu?
Atanazy należał do rodu, który rządził wówczas Księstwem Neapolu, niewielkim państwem o tradycji bizantyjskiej, położonym między cesarstwem Franków, Bizancjum a najazdami Saracenów. Jego ojciec, Sergiusz I, był księciem; po nim rządził brat Atanazego, Grzegorz, a potem jego bratanek, Sergiusz II. Atanazy natomiast został biskupem. Jego życie znamy dzięki współczesnemu mu kronikarzowi neapolitańskiemu, Janowi Diakonowi, który opisał je w historii biskupów Neapolu. Ukazuje ona hojnego pasterza i reformatora, który za wierność Kościołowi i sprawiedliwości zapłacił wygnaniem.
Biskup, syn księcia
Atanazy zostaje wybrany na biskupa Neapolu. W 850 roku otrzymuje w Rzymie sakrę z rąk papieża Leona IV. Przynależność do rodu książęcego daje mu wpływy, ale oddaje je na służbę Kościołowi i ubogim. Uczestniczy w życiu Kościoła powszechnego i bierze udział w synodzie na Lateranie za pontyfikatu papieża Mikołaja I.
Pasterz ubogich i jeńców
W Neapolu Atanazy okazuje się aktywnym pasterzem. Odnawia kościoły, w tym kościół świętego Januariusza, zniszczony przez Saracenów. Zakłada przytułek, aby przyjmować ubogich i pielgrzymów. Przede wszystkim zaś, w czasach, gdy najazdy Saracenów porywają wielu chrześcijan, by sprzedawać ich jako niewolników, organizuje ich wykup.
Konflikt z bratankiem
W 870 roku umiera książę Grzegorz, brat Atanazego. Następcą zostaje jego syn, Sergiusz II. Nowy książę prowadzi rozwiązłe życie i sprzymierza się z Saracenami, którzy przecież pustoszą południe Italii. Atanazy, który popiera interwencję cesarza Franków Ludwika II przeciw nim, wyrzuca bratankowi jego postępowanie. Sergiusz II każe go aresztować i uwięzić, a potem zsyła go na małą wyspę. Okręty z Amalfi, wysłane na prośbę cesarza, przybywają, by go uwolnić.
Ani cesarzowi, ani papieżom Hadrianowi II i Janowi VIII nie udaje się zmusić Sergiusza II do ustępstw. Atanazy nie może wrócić do swojego miasta. Umiera na wygnaniu w Veroli, w Lacjum, 15 lipca 872 roku, według niektórych źródeł w drodze do Rzymu. Zostaje najpierw pochowany w opactwie Monte Cassino, a kilka lat później jego następca i krewny, Atanazy II, sprowadza jego ciało do Neapolu.

Kult i ikonografia
Atanazy był czczony jako święty już od końca IX wieku. Martyrologium Rzymskie wspomina go 15 lipca, w dniu jego śmierci. Należy do licznych patronów Neapolu, obok świętego Januariusza. Przedstawia się go jako biskupa, z mitrą i pastorałem.
Czego uczy nas święty Atanazy?
Atanazy mógł korzystać ze swojego pochodzenia i milczeć, aby zachować rodzinny spokój. Wolał bronić sprawiedliwości, za cenę więzienia i wygnania. Był też biskupem konkretnym, uważnym na ubogich, pielgrzymów i jeńców. Można się do niego modlić za wygnańców, za skłócone rodziny, za osoby pozbawione wolności i za tych, którzy muszą powiedzieć prawdę swoim bliskim.
Gdzie modlić się do świętego Atanazego?
- Neapol (Kampania, Włochy): katedra, siedziba jego diecezji, w mieście, do którego sprowadzono jego ciało.
- Monte Cassino (Lacjum): opactwo, w którym został najpierw pochowany.
- Veroli (Lacjum): miasto, w którym zmarł na wygnaniu.
Warto poznać także
- Święty Januariusz, wielki patron Neapolu, którego kościół odnowił.
- Święty Aspren, według tradycji pierwszy biskup Neapolu.
- Święty Leon IV, papież, który udzielił mu sakry biskupiej.
- Święty Mikołaj I, papież, w którego synodzie uczestniczył.