Eliasz jest jednym z największych proroków Starego Testamentu. W IX wieku przed Chrystusem, w królestwie Izraela, staje sam przeciwko królowi Achabowi i królowej Izebel, którzy wprowadzili kult Baala. Na górze Karmel rzuca wyzwanie prorokom Baala i sprowadza ogień z nieba. Zniechęcony, spotyka Boga na Horebie w szmerze łagodnego powiewu, a potem zostaje wzięty do nieba na ognistym wozie. Karmelici i karmelitanki uważają go za swojego duchowego ojca. Martyrologium Rzymskie wspomina go 20 lipca.
Kim był prorok Eliasz?
Jego historię opowiadają Pierwsza i Druga Księga Królewska (1 Krl 17 do 2 Krl 2). Eliasz Tiszbita pochodzi z Gileadu, na wschód od Jordanu. Jego imię, po hebrajsku Elijjahu, znaczy „Moim Bogiem jest Pan” i streszcza całą jego misję: przypomnieć Izraelowi, kuszonemu przez bóstwa płodności, że jest tylko jeden Bóg. Odziany w płaszcz z sierści i przepasany skórzanym pasem, samotny i żarliwy, jest wzorem proroka. Nie znamy ani jego narodzin, ani śmierci, ponieważ Biblia mówi, że został wzięty do nieba.
Susza, kruki i wdowa z Sarepty
Eliasz nagle staje przed królem Achabem i zapowiada na życie Pana, że w nadchodzących latach nie będzie ani rosy, ani deszczu, chyba że na jego słowo (1 Krl 17,1). Potem ukrywa się nad potokiem Kerit, gdzie kruki przynoszą mu chleb i mięso, rano i wieczorem. Gdy potok wysycha, Bóg posyła go do Sarepty, na ziemię pogańską, do wdowy, której została tylko garść mąki i trochę oliwy. Eliasz prosi ją, by się z nim podzieliła, i zapewnia, że mąki w dzbanie nie zabraknie, a oliwy w baryłce nie ubędzie. Później przywraca do życia syna tej kobiety. Jezus przypomni ten epizod: Bóg posyła swojego proroka do cudzoziemki (Łk 4,25-26).

Ogień na górze Karmel
W trzecim roku Eliasz zwołuje cały lud na górę Karmel, naprzeciw czterystu pięćdziesięciu proroków Baala. Pyta, jak długo jeszcze będą chwiać się na obie strony: jeśli Pan jest Bogiem, niech idą za Nim, a jeśli Baal, niech idą za Baalem (1 Krl 18,21). Każda strona przygotowuje cielca na ołtarzu, nie podkładając ognia. Prorocy Baala wołają od rana do wieczora: nic się nie dzieje. Eliasz każe trzy razy polać wodą swój ołtarz, a potem po prostu się modli. Spada ogień Pana i pochłania wszystko, aż do wody w rowie. Lud pada na twarz i wyznaje, że to Pan jest Bogiem. Wkrótce potem ze szczytu Karmelu sługa Eliasza widzi, jak z morza wznosi się mała chmurka, wielkości dłoni: deszcz wreszcie wraca.
Łagodny powiew na Horebie
Zagrożony śmiercią przez królową Izebel, Eliasz ucieka na pustynię. Wyczerpany, siada pod krzakiem jałowca i prosi o śmierć, mówiąc Panu, że ma już dość. Dwa razy budzi go anioł, każe mu wstać i jeść, bo przed nim daleka droga. Umocniony tym chlebem, idzie czterdzieści dni i czterdzieści nocy aż do Horebu, góry Bożej, na której Mojżesz otrzymał Prawo.
Tam przechodzi Bóg. Jest wicher, trzęsienie ziemi i ogień, ale Pana nie ma w żadnym z nich. Potem przychodzi szmer łagodnego powiewu (1 Krl 19,12): Eliasz zasłania twarz, bo Bóg jest obecny. Ta karta stała się jedną z najczęściej rozważanych w Biblii stron o cichej modlitwie. Następnie Bóg posyła Eliasza z powrotem z misją i każe mu wybrać Elizeusza na następcę: Eliasz zarzuca na niego swój płaszcz, a Elizeusz zostawia woły, aby pójść za nim.

Ognisty wóz
Pod koniec swojej misji Eliasz idzie z Elizeuszem w stronę Jordanu. Uderza w wody zwiniętym płaszczem i przechodzą suchą nogą. Elizeusz prosi go o podwójną część jego ducha. Wtedy ognisty wóz i ogniste konie rozdzielają ich, a Eliasz wznosi się w wichrze do nieba (2 Krl 2,11). Elizeusz podnosi płaszcz, który spadł z jego mistrza, i kontynuuje jego dzieło. Ponieważ Eliasz nie umarł, oczekiwano jego powrotu przed przyjściem Mesjasza (Ml 3,23).
Eliasz w Nowym Testamencie
Anioł zapowiada, że Jan Chrzciciel pójdzie przed Panem w duchu i mocy Eliasza (Łk 1,17), a Jezus mówi o Janie, że Eliasz już przyszedł. Podczas Przemienienia, na górze, Eliasz i Mojżesz ukazują się obok Jezusa: Prawo i Prorocy dają świadectwo o Chrystusie. Na krzyżu, gdy Jezus woła „Eli, Eli”, niektórzy sądzą, że przywołuje Eliasza.
Ojciec Karmelu
W XII wieku łacińscy pustelnicy osiedlają się na górze Karmel, w pobliżu „źródła Eliasza”, aby żyć w modlitwie na jego wzór. To od nich wywodzi się zakon karmelitański, który uważa Eliasza za swojego ojca i przyjął za dewizę jego słowa o płonącej gorliwości dla Pana, Boga Zastępów. Wielcy święci Karmelu, Teresa z Ávili, Jan od Krzyża czy Edyta Stein, czerpali z jego przykładu samotności i modlitwy.
Czego uczy nas jego życie?
Eliasz to człowiek ognia, zdolny rzucić wyzwanie królowi, a zarazem kruchy, który upada ze zmęczenia i chce umrzeć. Bóg go nie osądza: karmi go, pozwala mu spać, a potem objawia mu się w ciszy. Z Eliaszem modlimy się o odwagę wiary, o wytrwałość w zniechęceniu i o to, by nauczyć się słuchać Boga w ciszy.
Aby modlić się razem z nim, odmów modlitwę do proroka Eliasza albo odpraw nowennę do proroka Eliasza, od 11 do 19 lipca.
Gdzie modlić się do proroka Eliasza?
- Hajfa (Izrael): klasztor Stella Maris na górze Karmel, dom macierzysty karmelitów, zbudowany nad grotą Eliasza.
- Muhraka (Izrael): na jednym ze szczytów Karmelu klasztor karmelitów upamiętnia tradycyjne miejsce ofiary Eliasza wobec proroków Baala.
- Synaj (Egipt): w pobliżu klasztoru Świętej Katarzyny kaplica Świętego Eliasza wyznacza miejsce, w którym według tradycji spotkał Boga.
- Na całym świecie: każdy klasztor karmelitański zachowuje żywą pamięć o proroku, którego uroczyście wspomina się 20 lipca.
Zobacz także
- Święty Jan Chrzciciel, który przyszedł w duchu i mocy Eliasza.
- Święta Teresa z Ávili, reformatorka Karmelu.
- Święty Szymon Stock, angielski karmelita, związany z tradycją szkaplerza.
- Król Dawid, król i prorok, autor psalmów.
- Święty Malachiasz, prorok, który zapowiada powrót Eliasza.