Ołtarz: znaczenie
Ołtarz to stół, na którym kapłan sprawuje ofiarę Mszy Świętej. Jest zarazem ołtarzem ofiary i stołem Wieczerzy Pańskiej, a w centrum kościoła przedstawia samego Chrystusa.
Stół i ofiara
Łacińskie altare wiąże się z ideą wywyższenia. W Starym Testamencie Noe, Abraham i Mojżesz budują ołtarze, by składać ofiary. Chrystus wypełnia wszystkie te ofiary, ofiarując samego siebie na krzyżu, a Msza uobecnia tę jedyną ofiarę pod znakami chleba i wina. Chrześcijański ołtarz jest więc zarazem ołtarzem krzyża i stołem Ostatniej Wieczerzy.
Dlatego kapłan całuje ołtarz na początku i na końcu Mszy, a podczas uroczystych celebracji okadza go: w nim czci się Chrystusa.
Relikwie pod ołtarzem
Od starożytności sprawowano Eucharystię na grobach męczenników. Apokalipsa ukazuje "pod ołtarzem dusze zabitych dla Słowa Bożego". Stąd tradycja, wciąż obowiązująca, umieszczania relikwii świętych pod ołtarzem stałym w czasie jego poświęcenia. W Rzymie ołtarz w bazylice świętego Piotra kryje szczątki świętego Leona Wielkiego.
Ołtarz stały konsekruje biskup, namaszczając go krzyżmem świętym i spalając na nim kadzidło. Przykrywa się go przynajmniej jednym białym obrusem, a podczas celebracji towarzyszą mu krzyż i świece.
Ołtarz główny i ołtarze boczne
Ołtarz główny stoi w prezbiterium. Duże kościoły mają także ołtarze boczne w kaplicach, poświęcone Matce Bożej lub świętym. W Polsce słynie gotycki ołtarz Wita Stwosza w krakowskiej bazylice Mariackiej. Od Soboru Watykańskiego II preferuje się jeden ołtarz główny, często zwrócony do ludu, na znak jedności Chrystusa i Jego Kościoła.
Święci, których warto znać
-
10 listopada Święty Leon Wielki
papież w latach 440-461, Ojciec i doktor Kościoła, obrońca wiary na Soborze Chalcedońskim
Jego szczątki spoczywają pod ołtarzem w bazylice świętego Piotra.
-
7 sierpnia Święty Sykstus II, papież i męczennik
biskup Rzymu w latach 257-258, budowniczy pokoju między Kościołami, zamęczony ze swoimi diakonami za Waleriana
Papież męczennik w 258 roku, zaskoczony przez żołnierzy w podziemnym cmentarzu w Rzymie.
Najczęściej zadawane pytania
Czym różni się ołtarz od ambony?
Ołtarz to stół Eucharystii; ambona to miejsce, z którego głosi się Słowo Boże. To dwa "stoły" Mszy Świętej.
Dlaczego w ołtarzu umieszcza się relikwie?
By przypomnieć, że święci, zwłaszcza męczennicy, zjednoczyli swoje życie z ofiarą Chrystusa, zgodnie ze zwyczajem pierwszych chrześcijan, którzy sprawowali Eucharystię na ich grobach.
Czy można odprawić Mszę bez ołtarza?
W razie konieczności tak, na odpowiednim stole przykrytym obrusem, na przykład na obozie lub na misjach, ale zwykle odprawia się ją na poświęconym ołtarzu.