Zakon: znaczenie

Życie zakonne

Zakon to zatwierdzona przez Kościół rodzina zakonników lub zakonnic, których członkowie żyją według tej samej reguły i składają publiczne śluby zakonne. Termin oznacza tradycyjnie wielkie instytuty o ślubach uroczystych, jak benedyktyni, franciszkanie czy jezuici.

Wielkie rodziny zakonne

Historycy wyróżniają kilka fal. Najpierw zakony mnisze: benedyktyni, cystersi i kartuzi założeni przez świętego Brunona. Potem kanonicy regularni, jak norbertanie świętego Norberta, łączący życie wspólne z posługą w kościołach.

W XIII wieku narodziły się zakony żebrzące: franciszkanie, dominikanie, karmelici, augustianie. W XVI wieku przyszli klerycy regularni, kapłani żyjący jak zakonnicy bez śpiewanego oficjum w chórze, by być bardziej dyspozycyjnymi dla misji: teatyni świętego Kajetana z Thieny, barnabici, a przede wszystkim Towarzystwo Jezusowe świętego Ignacego Loyoli. Pierwszym męskim zakonem założonym przez Polaka są marianie, powołani przez świętego Stanisława Papczyńskiego.

Zakon czy zgromadzenie?

W tradycyjnym rozumieniu zakon to dawny instytut, którego członkowie składają śluby uroczyste, a zgromadzenie zakonne to nowszy instytut o ślubach prostych. Obecne prawo kanoniczne, ogłoszone w 1983 roku, mówi szerzej o „instytutach zakonnych” i prawie nie opiera się już na tym rozróżnieniu.

Każdym zakonem kieruje przełożony generalny, często z siedzibą w Rzymie, który zwołuje delegatów na kapitułę generalną. Członkowie podpisują się nazwiskiem z inicjałami: OSB u benedyktynów, OFM u franciszkanów, OP u dominikanów, SJ u jezuitów.

Święci, których warto znać

Najczęściej zadawane pytania

Ile jest zakonów?

W Kościele katolickim istnieje kilkaset instytutów zakonnych, ale tylko niewielka ich część nosi nazwę zakonu w tradycyjnym sensie.

Jaki zakon jest najstarszy?

Benedyktyni są często przedstawiani jako najstarszy zakon Zachodu, bo żyją według Reguły świętego Benedykta, spisanej w VI wieku.

Czy osoba świecka może należeć do zakonu?

Nie jako zakonnik, ale może być z nim związana przez trzeci zakon lub fraternię świeckich, żyjąc jego duchowością w świecie.

Powiązane pojęcia

Życie zakonne: inne pojęcia

Cały słownik katolicki